1) Tayy-ı mekân(yerin dürülmesi)
2) Tayy-ı zaman(Zamanın kısalması)
3) Tatavvur(bir şeyin veya bir kişinin bir anda bir kaç yerde görülmesi)
4) iman ve yakîn’in sınavı.
Tayy : uzağı yakın ve büyüğü küçük görmek manalarına da gelir.
Tayy dört kısımdır;
TAYY-I ZAMAN : Tayy-ı zamana en çarpıcı misal İsrâ ve Mi’rac’tır.
Binlerce yıllık mesafeyi birkaç saatte almak.
TAYY-I MEKAN : Tayy-ı mekân’a misal, Rasulullah efendimiz bir bakıyor Mekke’de iken, bir bakıyor başka yerde.
TAYY-I DÜNYA : Zühd ve takva ile,yakîn ile âhireti yakın görmek.
TAYY-I NEFS : Tam visâl ve kavuşma.Nefsi aradan kaldırıp yüce Allah’a mânen varma.
Fani olmak demek, Yüce Allah’tan başka herşeyi unutmak demektir.Fani olmak yüce Allah’ın zatî sevgisinin de delilidir.
Tayy-ı dünya ve tayy-ı nefs hakiki olan dürülmedir.Bu da dünya mesafesinin kısalıp ölümün ve âhiretin kişiye nefsinden daha yakın görünmesidir.
TATAVVUR : Bir şeyin veya bir kişinin bir anda iki veya daha fazla yerde görünmesidir.
Rasulullah efendimizin İsra ve Miraç yolculuğunu anlatırken O’na :
Madem Mescid-i Aksâ’yı gördüm diyorsun o halde bize anlat diyen müşriklere karşı, Cebrail a.s Mescid-i Aksâ’yı kaldırıp karşıma koydu ve ben onu vasf ettim,bunu duyan müşrikler doğru dediler.
Tam o esnada Mescid-i Aksâ yerindeydi ama onun bir misali Rasulullah efendimiz’in karşısındaydı, onu vasf ediyordu, veya perde aradan kaldırıldı da kapılarını pencerelerini bir bir anlattı.
İMANIN SINAVI : Resulullah Efendimiz gece yaşadıklarını anlatınca Mekke’de kimisi Sendeleyip inanmamıştır, kimisi de madem Rasülullah efendimiz söylüyor doğrudur diye tasdik etmiştir hatta bunlardan Hz Ebubekir efendimiz Sıddık lakabını ve şerefini almıştır.
Mevlana halidi Bağdadi bu konuda şöyle der : Hz Ebubekir efendimizin elde ettiği mertebe çok kıldığı namazdan çok tuttuğu oruçtan değil, sadece kalbinde karar kılan tasdik ve inançtandır.
Resulullah efendimize bütün bunlar bir mucizedir, Eş’ari mezhebine göre mucize olan şey, ayın ikiye yarılması ve kur’an-ı Kerim mucizesi hariç velilere de keramet olabilir.
Günümüzde mirac’a kerametlere ve yazımızda geçen hususlara ihtiyatlı bakanlar bir daha düşünsünler ve güneş’in balçıkla sıvanmayacağını bilsinler.
Allah’ım bizleri indirdiğin her kitaba ve mesaja, gönderdiğin her peygambere, inanılması gereken her şeye kalben iman eden tasdik eden, dil ile ikrar eden organlarla tatbik eden kullarından eyle.Âmîn.
Ahmet ÖZKAN
11 Mart 2021 Perşembe
MİRACIN ORTAYA ÇIKARDIĞI HUSUSLAR