عقل قليل النظر
وعقل حديد البصر
Aklun kalîl ün nazar ve aklun hadîd ül basar
Akıl bir açıdan iki çeşittir, birincisi görüşü kıt olan akıl,ikincisi keskin ve isabetli görüş sahibi olan akıl.
Birincisi meâş aklı,ikincisi ise meâd aklıdır,yani dünyevî akıl ve uhrevî akıl.
Meâş aklı, kısa görüşlü bir akıldır,bu akıl sadece dünya için çalışır, bedene
hizmet eder,bu aklı bedenin zevk ve sefası ilgilendirir.
Meâd aklı ise keskin bakışlı,uzun görüşlü sonucu baştan gören ve ona göre tedbir alan akıldır.
Meâd aklı kalb ile daha çok ilgilenir, kalbin en bariz ve bilinen( ama bir çok kimse tarafından hatta kalb doktorlarının çoğunun bile bilmediği )hastalığı
yüce Allah’tan gafil olup başka şeylere (mâsivâ) bağlanması ve kaymasıdır.
Kişi bu hastalığın farkında değilse bir dert, farkında olup da bu hastalığın çaresini aramazsa ayrıca bir derttir .
Meâş aklı bu hastalığı
bilmez,dert de edinmez,
bunu bilecek ve tedavisi için çaba sarf edecek olan meâd aklıdır.
Başka bir ifade ile dünyevi akıl,kalbi bir hastalığı ve âhirete azık toplamayı dert edinmez,uhrevi akıl
ise ,ahiretin bir tarlası olan dünya’ya,bu dünya ahiret azığı ve sermayesi toplama yeri diye deyer verir, yüce Allah’a iyi kulluk yapmak için sağlam ve sağlıklı bir bedeni de arzu eder.
Meâd(ölüm ve ötesi) aklın kazanılması ve her an görevini yerine getirmesi için sürekli ölümü,ahiretin ahvâlini,
merhalelerini tefekkür ve tezekkür etmelidir, âhireti sürekli düşünen, âhirete azık toplayan
âgâh ve uyanık insanlardan ve bu kabilden olan,ilim, zikir meclislerinden uzak kalmamalıdır.
Herkes kendini daha iyi bilir, taşıdığı aklın hangi çeşit akıl olduğunu da bilir,bu akıl, onu nereye ve ne tarafa çekiyor, aklı, kötülüğü çokça emreden nefsine gâlib mi geliyor yoksa o nefse mağlub mu oluyor kendisi bilir.
Allahım! Aklımızı meâd akli eyle aklımızı nefsimize galib öyle bize lütfettiğin nimetleri bizden çekip alma nimetlerine şükretmeyi ve bu nimetleri vesile kılarak sana manen yaklaşmayı bize ve bütün mümin kardeşlerimize nasip eyle.Âmîn
Ahmet ÖZKAN
Emekli Müftü
8 Haziran 2023 Perşembe
İKİ AYRI AKIL
